Phân tích tiếng sáo trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ

Tác giả: sachtailieu
Thể loại: Tin tức

Phân tích tiếng sáo trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ

Bài làm

Tiếng sáo xưa nay khi cất lên luôn gợi nhớ nhung về hồn quê hương dân tộc, về tình yêu, về những nét đẹp cuộc sống…Một cách tự nhiên, tiếng sáo cũng làm rung động biết bao hồn thi nhân, văn nhân, trở thành chi tiết nghệ thuật đặc sắc trong những tác phẩm văn học của họ. Tô Hoài khi viết “Vợ chồng A Phủ” năm 1953, cũng gửi tiếng sáo vào trong những trang truyện hấp dẫn mà chứa chan ý nghĩa. Tiếng sáo trong tác phẩm này là một hình ảnh nghệ thuật ấn tượng được nhiều người đọc quan tâm.

Nhắc đến tiếng sáo trong văn học, ta bắt gặp rất nhiều người nghệ sĩ viết về nó hay mượn hình ảnh tiếng sáo để gửi gắm một câu chuyện, một cảm xúc, nghĩ suy. Lý Bạch trong “Đêm khuya ở thành Lạc Dương nghe thổi sáo” có viết:

“Nhà ai sáo ngọc vẳng đêm thanh

Theo gió xuân bay khắp Lạc Thành

Đêm ấy vẳng nghe bài chiết liễu

Làng quê ai chẳng vấn vương tình”

Hay như Bảo Cường – một tâm hồn Huế, một người con xứ Huế nghĩ về tiếng sáo cùng từng gửi sự cảm thán của mình qua thơ rằng:

“Sáo ngân ngân mãi bên đời

Tiếng rơi cung oán tiếng vời cung thương

Tiếng nào theo gió ngàn phương

Gởi người tri kỷ dặm trường mờ xa

Người đi cách biệt quê nhà

Duyên thơ sáo vẫn đậm đà tình quê

Gởi hồn theo ngọn gió về

Hương Giang khúc hát hồn quê sáo diều”

Dẫu là với ý niệm gì, tiếng sáo xưa nay đi vào văn học đều mang dáng hình rất đẹp. Và tiếng sáo trong truyện ngắn “Vợ chồng A Phủ” của Tô Hoài cũng vậy. Trong truyện, chi tiết tiếng sáo được nhà văn khéo léo đưa vào rất nhiều lần, qua đó gửi gắm nhiều ý nghĩ, cảm xúc. Trước hết, tiếng sáo thể hiện nét đẹp phong tục, văn hóa vùng cao Tây Bắc: “ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo gọi bạn đi chơi”. Không chỉ là âm thanh của cuộc sống, âm thanh của văn hóa, khi đi vào trang văn Tô Hoài, tiếng sáo còn là dư vang của tâm hồn nhân vật Mị. Khi “tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng”, Mị đã bắt đầu nhận ra mình còn trẻ, mình muốn đi chơi và đã rất lâu rồi Mị chưa được đi chơi. “Tiếng sáo gọi bạn yêu lơ lửng bay ngoài đường” là âm thanh diệu kỳ khơi dậy trong tâm hồn nhiều khổ đau của Mị một sức sống mới, một tình yêu, niềm khát khao được tự do, được hạnh phúc, được sống chính là mình. Tiếng sáo đã khơi dậy tiềm thức, ký ức, cảm xúc cũng như nhận thức về tuổi trẻ, về tự do, về hạnh phúc cuộc đời mình. Khi mọi thứ trong tâm hồn Mị như được phục sinh, Mị cảm thấy “phơi phới trở lại”. Mị nhận thức về tuổi trẻ, về khát vọng tự do của mình. Không chỉ là một phương tiện đem đến sự hồi sinh về tiềm thức cho nhân vật, tiếng sáo còn đem đến sự hồi sinh về khát vọng sống mãnh liệt của mình. Tiếng sáo đã đưa hồn Mị nhớ về quãng thanh xuân tươi đẹp của mình trước kia, khi chưa bị bắt về làm vợ A Sử, khi chưa phải sống cuộc sống đọa đày cả thân xác lẫn tâm hồn này. Ngày đó, Mị là người thổi sáo giỏi. Ngày đó, Mị được sống cuộc sống tự do, hạnh phúc.

Hình ảnh tiếng sáo xuất hiện xuyên suốt tác phẩm, gắn liền với diễn biến tâm lý, hành động của Mị từ đó nhà văn Tô Hoài có cơ hội gửi gắm những cảm xúc, suy nghĩ sâu sắc. Bên cạnh việc phác họa ra nét đẹp phong tục, văn hóa vùng cao cũng như tài năng con người, tiếng sáo còn ngầm tố cáo hiện thực xấu xa của một xã hội Cách mạng chưa về, nơi cái cường quyền, bạo lực của chúa đất chúa mường lộng hành, chà đạp lên người lao động bé nhỏ, không có tiếng nói. Cảm nhận hình tượng tiếng sáo trong toàn bộ tác phẩm, ta có thể cảm nhận được sự vận động của hình tượng này. Tiếng sáo được nhà văn miêu tả từ xa đến gần, từ bên ngoài cuộc sống đến dư vang bên trong tâm hồn nhân vật. Hơn nữa, tiếng sáo ấy còn di chuyển từ bề rộng ngoại giới đến bờ sâu tâm giới một cách rất linh hoạt và tinh tế. Từ sự vận động của hình tượng tiếng sáo, ta có thể cảm nhận được sự vận động trong tâm hồn nhân vật Mị. Từ vô thức đã chuyển thành nhận thức và dẫn đến hành động vượt thoát khỏi khổ đau, tù túng đến với hạnh phúc, tự do; từ quá khứ đến hiện tại và cuối cùng là vượt thoát khỏi hiện tại.

Hình tượng tiếng sáo trong câu chuyện chính là một chất xúc tác nghệ thuật thay đổi cuộc đời Mị. Cùng với đó, nó còn thể hiện âm vang tâm hồn. Từ vai trò là một tác nhân, tiếng sáo trở thành động lực và sức mạnh giúp cho nhân vật vượt thoát khỏi thực tại khổ đau, vượt thoát khỏi số phận cam chịu áp bức của mình. Nhà văn Tô Hoài đã xây dựng thành công hình tượng tiếng sáo. Không chỉ góp phần thể hiện sự vận động của nhân vật, hình tượng này còn thể hiện sự am hiểu sâu sắc của nhà văn về văn hóa, tâm lý con người vùng cao cũng như tài năng miêu tả phong tục và nội tâm nhân vật.

Xem thêm:  Giải thích câu tục ngữ Ở hiền gặp lành

Cùng danh mục